Urlopowe ABC

Pracownicy etatowi mają do dyspozycji kilka rodzajów urlopów, uzależnionych od stażu pracy oraz zaistniałej sytuacji. Z poniższego tekstu można dowiedzieć się m.in. jak nabywa się prawo do urlopu okolicznościowego oraz od kiedy można korzystać z 26 dni urlopu wypoczynkowego.

Urlop wypoczynkowy

Jest to niezbywalne prawo pracownika – nie można przekazać go innej osobie ani nawet zrzec się tego urlopu. Pracownik w każdym roku nabywa w dniu 1 stycznia określoną pulę dni. Na początku kariery zawodowej jest ich 20. Jeżeli jesteśmy zatrudnienia na niepełny etat, np. 1/2 czy 1/4, wówczas warto byśmy sięgnęli po kalkulator urlopu proporcjonalnego – nasza liczba dni będzie bowiem odpowiednio obniżona.

Od kiedy 26 dni urlopu?

Wraz z rosnącym stażem pracy zwiększa się również przysługujący urlop. 26 dni mogą odpoczywać osoby, które łącznie przepracowały co najmniej 10 lat. W okresie tym uwzględnia się również odbytą edukację, w tym:

  • szkołę średnią – dolicza się 4 lata
  • szkołę policealną – dolicza się 6 lat
  • szkołę wyższą (studia) – dolicza się 8 lat
  • szkołę zawodową – dolicza się okres nauki, jednak nie więcej niż 5 lat
  • szkołę zasadniczą lub równorzędną zawodową – dolicza się okres nauki, maksymalnie 3 lata

WAŻNE: okresy nauki nie sumują się, np. osoba po studiach dolicza do stażu pracy 8 lat, a NIE 12. Powyższe informacje oraz szereg innych można znaleźć w art. 155 KP.

Urlop na żądanie

Częścią przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego jest urlop na żądanie. W poprzedniej epoce nosił on wdzięczną nazwę - „kacowe”. Można z niego skorzystać 4 razy w ciągu roku, niezależnie czy ma się do dyspozycji łącznie 20 czy 26 dni urlopu. Jego istotą jest to, że chęć skorzystania z niego można zgłosić pracodawcy nawet na moment przed planowaną porą rozpoczęcia pracy w danym dniu.

Urlop macierzyński

Prawo do urlopu macierzyńskiego mają kobiety, które urodziły dziecko w czasie zatrudnienia. Służy on zarówno do zaopiekowania się pociechą, jak i odzyskania sił po porodzie. Podczas przebywania na tym urlopie pracownica otrzymuje pełne wynagrodzenie. Dodatkowo jest ona objęta ochroną zatrudnienia, tzn. pracodawca nie może wypowiedzieć jej umowy o pracę. Czas trwania urlopu macierzyńskiego jest różny, w zależności od liczby urodzonych dzieci podczas danego porodu. Wynosi on:

  • 20 tygodni przy jednym dziecku
  • 31 tygodni przy dwójce dzieci
  • 33 tygodnie przy trójce dzieci
  • 35 tygodni przy czwórce dzieci
  • 37 tygodni przy pięciorgu lub więcej dzieci

Kobieta może wrócić do pracy przed upływem urlopu, a opiekę nad dzieckiem może przejąć jego ojciec. Jest to urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, przez niektórych żartobliwie nazywany „tacierzyńskim”.

Urlop wychowawczy

Może on trwać maksymalnie do 36 miesięcy, nie dłużej niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 lat. Ograniczenie wieku dziecka jest przesunięte do 18 r.ż., jeżeli jest ono dotknięte niepełnosprawnością.

Urlop okolicznościowy

Ważne wydarzenia w życiu nieraz wymagają starannego przygotowania, a także wyciszenia i refleksji. Stąd też w przepisach prawa przewidziano specjalne urlopy okolicznościowe. Przysługują one w przypadku:

  • ślubu (własnego), urodzenia się dziecka, śmierci lub pogrzebu najbliższych – małżonka, dziecka, rodzica, ojczyma lub macochy (2 dni urlopu)
  • potrzeby opieki nad dzieckiem poniżej 14 r. ż., po poprzednim poinformowaniu w zakładzie pracy (2 dni urlopu)
  • ślubu dziecka, śmierci lub pogrzebu rodzeństwa, teściowej bądź teścia, babci, dziadka oraz jakiejkolwiek osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego opieką (1 dzień)

Co ważne, urlop okolicznościowy nie przechodzi na kolejny rok. Na nic nie zdadzą się więc plany osób, które chcą „odłożyć” na przyszłość te dni urlopowe, przyznane ze względu na szczególne wydarzenia.

comments powered by Disqus