Ojciec trzymający dziecko na barkach.

Urlop ojcowski i tacierzyński 2022 – jakie prawa przysługują ojcu?

Autor: Kadromierz

10 czerwca 2022

Przeczytaj w: 4 minuty

Narodziny dziecka to dla wielu pracowników niezwykle radosny czas. Nic więc dziwnego, że świeżo upieczeni ojcowie robią wszystko, aby spędzać ze swoim potomkiem jak najwięcej czasu. Umożliwia im to m.in. urlop ojcowski, którego zasady są regulowane bezpośrednio przez Kodeks pracy. Jak ta kwestia wygląda z perspektywy pracodawcy i co warto wiedzieć na jej temat? Jakie zmiany zostaną wprowadzone w 2022 roku?

Mężczyzna opiekujący się dzieckiem.

Urlop ojcowski, tacierzyński i rodzicielski. Jakie są różnice?

Na wstępie warto zaznaczyć, że urlop ojcowski to nie jedyne świadczenie, jakie przysługuje mężczyznom w związku z narodzinami dziecka. Niemniej jednak stanowi to dodatkowy czas, jaki tata może poświęcić swojemu potomkowi. Oprócz tego przysługuje mu także urlop tacierzyński, który jest częścią urlopu macierzyńskiego.

Ponadto każdy ojciec może liczyć na przedłużenie urlopu tacierzyńskiego w postaci urlopu rodzicielskiego. Trwa on minimum 32 tygodnie, a mężczyzna może przebywać na nim zarówno z matką dziecka, jak i samotnie. W przypadku urlopu ojcowskiego sprawa wygląda jednak nieco inaczej.

Komu przysługuje urlop tacierzyński?

Urlop tacierzyński przysługuje jedynie ubezpieczonym ojcom z powodu:

  • urodzenia się ich dziecka,
  • przysposobienia dziecka na wychowanie (np. jako rodzina zastępcza).

Należy pamiętać, że ten rodzaj świadczenia przysługuje nie tylko osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, ale także zleceniobiorcom lub osobom prowadzącym działalność gospodarczą.

Z urlopu tacierzyńskiego można skorzystać jedynie, jeśli matka zrezygnuje z części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka.

Podstawowe informacje nt. urlopu tacierzyńskiego

Ojcu korzystającemu z tego rodzaju urlopu przysługuje 100% podstawy wymiaru zasiłku (podobnie jak matce podczas przebywania na urlopie macierzyńskim). Możliwość jego uzyskania zapewnia Kodeks pracy. Urlop tacierzyński musi zostać przyznany przez pracodawcę – nie może on odmówić, niezależnie od przyczyn, na które chciałby się powołać. Warunkiem jest jednak, by ojciec dziecka złożył podanie o urlop tacierzyński najpóźniej 14 dni przed planowanym jego rozpoczęciem. Co ważne, ten rodzaj urlopu musi zostać wykorzystany w całości, od razu po tym, jak matka zrezygnuje ze swojej części urlopu macierzyńskiego.

Ile trwa urlop tacierzyński?

Wymiar urlopu tacierzyńskiego zależy w dużej mierze od tego, ile trwa urlop macierzyński. Jego długość zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu:

  • 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodnie – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Matka dziecka musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Zatem czas trwania urlopu tacierzyńskiego może wynieść maksymalnie:

  • 6 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 17 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 19 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 21 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 23 tygodnie – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Są to jednak wartości maksymalne. Urlop tacierzyński może być znacznie krótszy lub nie przysługiwać wcale, jeśli matka dziecka postanowi skorzystać z urlopu macierzyńskiego w pełni.

Wniosek o tacierzyński – o czym należy pamiętać?

Obowiązki w zakresie dostarczenia stosownych dokumentów dotyczą w tym przypadku zarówno ojca, jak i matki dziecka. Kobieta musi złożyć:

  • wniosek z wyszczególnioną datą, od kiedy rezygnuje z pobierania zasiłku, jeżeli nie jest zatrudniona na umowie o pracę (prowadzi działalność gospodarczą),
  • zaświadczenie od pracodawcy, mówiące o zaprzestaniu korzystania przez pracownicę z zasiłku macierzyńskiego, jeżeli jest zatrudniona, a zasiłek pochodzi z ZUS,
  • oświadczenie matki, zawierające datę, od której ojciec zacznie korzystać z uprawnień do zasiłku.

Mężczyzna powinien natomiast skompletować następujące dokumenty:

  • skrócony odpis aktu urodzenia pociechy bądź kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem (potwierdza ZUS lub płatnik składek);
  • zaświadczenie od płatnika zasiłku, w którym znajdą się informacje o pobieranym przez matkę zasiłku macierzyńskim;
  • wniosek o udzielenie urlopu tacierzyńskiego, w którym wyszczególniony będzie termin planowanego przebywania na tymże urlopie.

Ojciec opiekujący się niemowlakiem.

Urlop ojcowski – przepisy prawne 2022

Kwestia urlopu ojcowskiego jest w całości regulowana przez artykuł 182 Kodeksu pracy. Z tego też względu przysługuje on wyłącznie pracownikom zatrudnionym na umowie o pracę, przy czym wymiar czasu zatrudnienia (np. na niepełny etat) nie odgrywa tu roli. Ze świadczeń może skorzystać każdy mężczyzna, który bierze czynny udział w wychowywaniu dziecka – nawet wtedy, kiedy jest rozwiedziony z jego matką. Urlop ojcowski nie przysługuje zaś osobom, które zostały pozbawione praw rodzicielskich, nie utrzymują z dzieckiem kontaktu lub nie są do tego uprawnione.

Obecnie każdy mężczyzna może skorzystać z 2 tygodni urlopu ojcowskiego, w ciągu 24 miesięcy od dnia narodzin dziecka. W tej kwestii czeka nas jednak zmiana. 2 sierpnia 2022 roku nastąpi nowelizacja Kodeksu pracy, która zakłada krótszy czas na skorzystanie z urlopu ojcowskiego. Ma to być możliwe jedynie do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Niestety po tym czasie urlop przepada. Pracodawca powinien również pamiętać, że urlop ojcowski przysługuje również tym, którzy zdecydowali się na adopcję dziecka, które nie ukończyło 7. roku życia. W takiej sytuacji termin 24 miesięcy (lub od sierpnia 2022 roku – 12 miesięcy) jest liczony od dnia wydania postanowienia adopcyjnego.

Istotną kwestią jest także finansowanie urlop ojcowskiego. Według obowiązujących norm prawnych za urlop ojcowski przysługuje pełne 100-procentowe wynagrodzenie. Zasiłek ten jest jednak w całości wypłacany w ramach ubezpieczenia chorobowego, czyli jego finansowanie spoczywa na ZUS-ie.

Wymiar urlopu ojcowskiego

Każdy ojciec zatrudniony w firmie na umowę o pracę ma niepodważalne prawo do urlopu ojcowskiego, którego wymiar zawsze wynosi 14 dni (czyli 10 dni roboczych) z wliczeniem weekendów oraz świąt. Przysługujący mu czas wolny może wykorzystać na dwa sposoby: jednorazowo lub po tygodniu w oddzielnych terminach. Urlop ten w żaden sposób nie wpływa na wymiar przysługującego urlopu wypoczynkowego, co pracodawca powinien uwzględnić w trakcie planowania wakacji swoim pracownikom.

Wniosek o urlop ojcowski. Kiedy pracownik powinien go dostarczyć?

Warunkiem koniecznym do uzyskania zgody pracodawcy na wykorzystanie urlopu ojcowskiego jest złożenie odpowiedniego wniosku. Na biurku przełożonego powinien on znaleźć się już 7 dni przed planowanym rozpoczęciem wolnego. Przedsiębiorca musi jednak pamiętać, że jeżeli nie występują żadne przesłanki, związane ze sprawami prawnymi, które dyskwalifikowałyby pracownika z możliwości skorzystania ze świadczenia, nie może on odmówić formalnej zgody na urlop.

Pracodawca powinien również zdawać sobie sprawę, że nawet jeżeli wniosek o urlop ojcowski pojawi się w najbardziej niepożądanym momencie (z perspektywy zadań w firmie), w żaden sposób nie ma on możliwości zdegradowania pracownika. Przysługuje mu bowiem pełna ochrona przed zwolnieniem. Po powrocie obowiązkiem przełożonego jest przyjęcie danej osoby na wcześniej zajmowane przez nią stanowisko.

Chcesz mieć wszystko w jednym miejscu i dokładnie planować czas pracy swoich zatrudnionych? Pamiętaj, że możesz skorzystać z funkcji elektronicznych wniosków urlopowych, dzięki którym na bieżąco będą spływać do Ciebie informacje o planowanym wolnym oraz jego rodzaju. Udostępnij swoim pracownikom aplikację, aby mogli jeszcze szybciej poinformować Cię o planowanym urlopie!

Urlop ojcowski to same korzyści!

Niewątpliwie urlop ojcowski to bardzo atrakcyjna forma wolnego dla każdego świeżo upieczonego taty. Zyskuje on bowiem szansę na spędzenie ze swoim dzieckiem miłych chwil, w trakcie których bierze czynny udział w jego wychowaniu. Dlatego też kwestia ta jest niezwykle ważna z perspektywy rozwoju dzieci oraz ich relacji z rodzicami. Z prawnego punktu widzenia stanowi to także możliwość poczucia równouprawnienia w procesie wychowywania dziecka.

Urlop ojcowski z pewnością może mieć zalety także dla samego pracodawcy. I choć trudno w to uwierzyć – w końcu przełożony traci jedną osobę z zespołu na dwa długie tygodnie – dobre relacje z zatrudnionymi z pewnością umożliwią wcześniejsze przygotowanie się do tego wydarzenia. Warto pamiętać, że poczucie bezpieczeństwa i zrozumienia to jedne z najważniejszych aspektów budowania silnych więzi wśród personelu.

Przygotuj się na dni wolne pracownika!

Jeżeli więc Twój pracownik spodziewa się dziecka i sygnalizuje Ci, że po narodzinach będzie chciał spędzić z nim trochę czasu, nie panikuj i wszystko dokładnie zaplanuj na tę okazję! Niezawodne i niezwykle pomocne w tej kwestii może okazać się nowoczesne narzędzie Kadromierz. Za jego pomocą przygotujesz internetowy grafik z uwzględnieniem każdych zmian, który szybko dotrze do Twoich pracowników. Dzięki temu możesz mieć pewność, że nawet w trakcie nieobecności jednego z nich, wszystko będzie działać jak w zegarku!

Zainteresowaliśmy Cię?
Wpisz swój adres e-mail i wypróbuj Kadromierz