![Prawo do wolnej niedzieli raz na 4 tygodnie](https://kadromierz.pl/wp-content/uploads/2024/06/prawo-do-wolnej-niedzieli-raz-na-4-tygodnie-.png)
Prawo do wolnej niedzieli raz na 4 tygodnie – co mówi Kodeks pracy?
Przeczytaj w: 3 minuty
ostatnia aktualizacja: 16/07/2024
Kodeks pracy szczegółowo reguluje kwestie dotyczące czasu pracy, w tym także obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiednich przerw na odpoczynek. Jednym z kluczowych przepisów jest prawo do co najmniej jednej niedzieli wolnej od pracy w okresie czterech tygodni. Sprawdź, co warto wiedzieć na temat prawa do wolnej niedzieli.
Sprawdź, co znajdziesz w artykule:
Prawo do wolnej niedzieli raz na 4 tygodnie
Zgodnie z art. 15112 § 1 Kodeksu pracy pracownik pracujący w niedziele ma prawo do niedzieli wolnej od pracy co najmniej raz na 4 tygodnie. Wolna niedziela powinna być wyznaczona z góry przez pracodawcę przy ustalaniu rozkładu czasu pracy. Brak realizacji tego obowiązku może być uznany za naruszenie praw pracowniczych, co może skutkować nałożeniem kary grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.
Zasady wyznaczania wolnej niedzieli raz na 4 tygodnie
Przepisy Kodeksu pracy nie określają szczegółowego trybu liczenia czterotygodniowego okresu, w ramach którego powinna przypadać wolna niedziela.
W związku z tym Główny Inspektorat Pracy (GIP) przedstawił interpretację, która poszerza możliwości pracodawcy w realizacji tego obowiązku. GIP uznał, że obowiązek wynikający z art. 151 Kodeksu pracy jest spełniony, jeżeli pracodawca wyznaczy przedziały czasu obejmujące cztery tygodnie i w każdym z tych okresów udzieli jednej niedzieli wolnej od pracy.
W stanowisku GIP z dnia 4 sierpnia 2009 roku (GPP-459-4560-49/09/PE/RP) stwierdzono: „Zgodnie z art. 15112 Kodeksu pracy, pracujący w niedziele (poza wyjątkiem określonym w art. 144 Kodeksu pracy) powinien korzystać co najmniej raz na cztery tygodnie z niedzieli wolnej od pracy. Wynika z tego, że zatrudniający pracownika w niedzielę w sytuacjach przewidzianych w art. 15110 Kodeksu pracy musi udzielić mu co najmniej jednej wolnej niedzieli w ciągu każdych czterech następujących po sobie tygodni”.
GIP również przyznał, że art. 15112 Kodeksu pracy nie określa sposobu obliczania tych czterech tygodni. Można więc przyjąć, że rytm udzielania wolnych niedziel jest niezależny od okresów rozliczeniowych i powinien odnosić się do układu tygodni w roku kalendarzowym. Pracodawca spełni wymóg, jeśli w każdym dowolnie wybranym czterotygodniowym okresie przypada co najmniej jedna niedziela wolna od pracy.
Kiedy wolna niedziela raz na 4 tygodnie nie jest obowiązkowa?
Przepis dotyczący 1 wolnej niedzieli raz na 4 tygodnie nie dotyczy pracownika zatrudnionego w systemie pracy weekendowej. W takim systemie grafik pracy obejmuje wyłącznie piątki, soboty, niedziele i święta, a zatem zasada dotycząca wolnej niedzieli raz na cztery tygodnie nie ma zastosowania.
Kiedy praca w niedzielę jest dozwolona?
Mimo że niedziela, zgodnie z art. 1519 Kodeksu pracy, jest dniem wolnym od pracy, istnieją wyjątki pozwalające na wykonywanie pracy w tym dniu. Przepisy prawa przewidują sytuacje, w których praca w niedzielę jest dozwolona.
Zgodnie z art. 15110 KP praca w niedzielę jest możliwa:
- w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
- w ruchu ciągłym,
- przy pracy zmianowej,
- przy niezbędnych remontach,
- w transporcie i w komunikacji,
- w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych,
- przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,
- w rolnictwie i hodowli,
- przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności; w tym przypadku mowa m.in. o:
- zakładach świadczących usługi dla ludności,
- gastronomii,
- jednostkach gospodarki komunalnej,
- zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych,
- jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową opiekę,
- zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku,
- w przypadku pracowników zatrudnionych w weekendowym systemie czasu pracy,
- przy wykonywaniu prac polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (w rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego) odbieranych poza terytorium Polski, jeżeli zgodnie z przepisami obowiązującymi odbiorcę usługi, niedziela i święta są u niego dniami pracy,
- przy wykonywaniu prac zapewniających możliwość świadczenia powyższych usług.
Praca w niedzielę a odpoczynek tygodniowy
Zgodnie z art. 133 § 1 KP każdemu pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. Odpoczynek ten powinien obejmować niedzielę.
Zgodnie z art. 15111 § 1 pracownikowi, który świadczy pracę w niedzielę, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy w okresie sześciu dni kalendarzowych przed lub po tej niedzieli. Jeśli jednak nie jest możliwe udzielenie dnia wolnego w tym terminie, pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego. W przypadku braku, gdy udzielenie pracownikowi dnia wolnego od pracy nie będzie możliwe, należy wypłacić mu, oprócz wynagrodzenia, dodatek w wysokości 100% stawki godzinowej za każdą godzinę pracy w niedzielę.
Planuj grafik pracy zgodnie z Kodeksem pracy w programie Kadromierz. Bez trudu przestrzegaj wymiaru czasu pracy w okresie rozliczeniowym, zasad wolnej niedzieli, odpoczynku dobowego, tygodniowego i doby pracowniczej.
14-dniowy darmowy okres próbny. Testujesz plan Premium. Nie wymagamy karty.