Jak rozliczyć dobę pracowniczą?

Od godziny 00:00 do 24:00 – tak potocznie rozumiemy dobę, jednak regulacje dotyczące doby pracowniczej określają ją zupełnie inaczej. Jak należy ją liczyć oraz co grozi za naruszenie doby pracowniczej? Poniżej garść faktów na ten temat.

Czym jest doba pracownicza?

Doba pracownicza to kolejne 24h, liczone od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę danego dnia według obowiązującego go rozkładu czasu pracy. Stosuje się ją m.in. po to, by umożliwić pracownikowi wykorzystanie odpowiedniej ilości czasu na odpoczynek zarówno każdego dnia z osobna, jak i w skali tygodnia.

Doba pracownicza – jak liczyć?

Najprostszy sposób liczenia doby pracowniczej to ten dla stałych godzin pracy. Jeżeli np. pracownicy rozpoczynają pracę codziennie o 08:00, to o tej porze zacznie się doba pracownicza, trwająca następne 24 godziny. Kolejnego dnia o 08:00 rozpoczyna się kolejna doba itd. Nie zawsze jednak zakończenie jednej doby pracowniczej będzie równoznaczne z rozpoczęciem kolejnej, zwłaszcza gdy stosuje się system czasu pracy dostosowany do „nieregularnej” specyfiki pracy zakładu.

Przykład:

Pracownik hali produkcyjnej pracuje w następujących godzinach:

  • poniedziałek i wtorek 9-17
  • środa i czwartek 10-18
  • piątek 11-19

U tego pracownika doba pracownicza w poniedziałek i wtorek rozpoczyna się o godz. 9 i trwa przez następne 24 godziny, ale doby w środę i czwartek rozpoczynają się o 10, natomiast w piątek – o 11. Pomiędzy 9 i 10 w środę oraz 10 i 11 w piątek występują tzw. godziny bezdobowe.

Doba pracownicza a nadgodziny

Jeżeli pracownik rozpocznie pracę w czasie trwania poprzedniej – jeszcze niezakończonej – doby pracowniczej, może dojść do przekroczenia norm czasu pracy, a także do obowiązku wypłaty przez pracodawcę dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły, na co warto zwrócić uwagę. Poniżej przykład:

Pracownik sklepu odzieżowego otrzymuje grafik, wedle którego w poniedziałek ma pracować w godzinach 10-17, a we wtorek w godzinach 9-17.

Jak widać na przykładzie, w ten sposób naruszona zostaje doba pracownicza. Nadgodziny jednak nie zostaną naliczone, ponieważ sumaryczny czas wykonywania pracy w dobie rozpoczynającej się w poniedziałek o godz. 10 wynosi 8 godzin (poniedziałek od 10:00 do 17:00 = 7 godzin pracy oraz wtorek od 09:00 do 10:00 = 1 godzina pracy w tej samej dobie; łącznie 8 godzin).

Gdyby jednak ten sam pracownik pracował w poniedziałek od 10:00 do 18:00, a we wtorek od 09:00 do 17:00 (w oba dni po 8 godzin), wówczas miałoby miejsce naruszenie doby pracowniczej. Należałoby naliczyć dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. W przypadku pracy w nocy, w niedzielę i święta, a także w dni wolne od pracy udzielone pracownikowi w zamian za pracę w święto, dodatek wynosi 100 %. W pozostałe dni jest to 50 % zasadniczego wynagrodzenia.

Warto pamiętać, że łamanie doby pracowniczej – nawet pomimo poprawnego naliczenia i opłacenia dodatków – jest wykroczeniem. Dokładniej mówiąc, planowanie harmonogramu pracy w sposób z góry naruszający te przepisy, stanowi wykroczenie pracodawcy przeciwko prawom pracowniczym.

comments powered by Disqus