Osoba trzyma klepsydrę w rękach.

Równoważny czas pracy – wszystko, co musisz wiedzieć

Autor: Patrycja Kamińska

16 maja 2022

Przeczytaj w: 2 minuty

Pracodawcy mają do wyboru kilka systemów pracy, na podstawie których mogą oprzeć funkcjonowanie swojego zakładu pracy. Jednym z najbardziej elastycznych jest równoważny czas pracy. Dzięki niemu pracownik jednego dnia może pracować dłużej, odrabiając dodatkowe godziny poprzez zmniejszenie liczby godzin dnia kolejnego lub zwiększenie liczby dni wolnych od pracy. Co musisz wiedzieć o równoważnym systemie czasu pracy?

Osoba niosąca dokumenty i zegar.

Równoważny czas pracy a wymiar pracy

Równoważny system pracy pozwala na elastyczniejsze zarządzanie czasem. W tym wypadku czas pracy może wynieść 12 (a w niektórych przypadkach – nawet do 24) godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Oznacza to, że pracując 12 godzin jednego dnia, należy zrównoważyć liczbę godzin pracy poprzez skrócenie innego dnia.

Przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy

Mimo że równoważny system czasu pracy zakłada wydłużenie dobowego wymiaru pracy do maksymalnie 12 godzin, może on wzrosnąć do 16 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym jednego miesiąca w przypadku pracy przy dozorze urządzeń i do aż 24 godzin:

  • przy pilnowaniu mienia,
  • przy ochronie ludzi,
  • dla pracowników zakładowych straży pożarnych.

Okres rozliczeniowy

W równoważnym systemie czasu pracy obowiązuje 1-miesięczny okres rozliczeniowy. Można go zwiększyć do maksymalnie 4 miesięcy w przypadku pracy zależnej od warunków atmosferycznych, a w innych uzasadnionych sytuacjach – do 3 miesięcy.

Równoważny system czasu pracy a odpoczynek pracownika

Mimo że równoważny system czasu pracy pozwala na nieco inne zarządzanie czasem pracy, wymaga on zachowania prawa do nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego (35 godzin) oraz dobowego – 11 godzin pomiędzy końcem jednej zmiany a początkiem drugiej.

Przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy od 16 do 24 godzin wymaga zwiększenia odpoczynku między zmianami. Powinien on odpowiadać co najmniej liczbie przepracowanych godzin.

Pracownik powinien mieć zapewnioną również liczbę dni wolnych od pracy, która odpowiada co najmniej liczbie niedziel, świąt i innych dni wolnych od pracy z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy.

Kiedy zastosowanie równoważnego systemu czasu pracy jest możliwe?

Równoważny system czasu pracy może być stosowany, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Można go bez problemu łączyć z pracą zmianową, weekendową czy indywidualnym rozkładem czasu pracy. Jest zatem idealnym rozwiązaniem m.in. dla gastronomi czy handlu, ale także dla zakładowych służb ratowniczych czy ochrony mienia.

Kodeks pracy wyszczególnia jednak osoby, których dobowy wymiar czasu pracy nie może przekroczyć 8 godzin na dobę. Wśród nich wymienić można:

  • pracowników na stanowiskach pracy, na których normy najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia są przekraczane,
  • pracownice w ciąży,
  • osoby niepełnosprawne,
  • pracowników młodocianych,
  • opiekunów dzieci do lat 4.

Jak wprowadzić równoważny system czasu pracy?

Chcąc dokonać zmiany systemu czasu pracy na równoważny, należy zamieścić taką informację w przepisach wewnątrzzakładowych. Zatem taki zapis może znaleźć się w:

  • układzie zbiorowym pracy,
  • regulaminie pracy,
  • obwieszczeniu (jeśli zakład pracy nie jest objęty układem zbiorowym pracy).

Ustalenia regulaminu pracy lub innych przepisów powinny zawierać informacje dotyczące:

  • liczby osób objętych równoważnym systemem czasu pracy,
  • liczby godzin w poszczególnych dniach pracy,
  • czasu równoważenia przekroczeń dobowego wymiaru czasu pracy,
  • przyjętego okresu rozliczeniowego.

Grafik pracy w równoważnym systemie czasu pracy

Równoważny system czasu pracy idzie w parze z obowiązkiem utworzenia harmonogramu. Grafik pracy powinien zostać utworzony na okres nie krótszy niż miesiąc i przekazany do wiadomości pracowników co najmniej tydzień przed rozpoczęciem jego obowiązywania.

Wprowadzenie równoważnego czasu pracy ma z pewnością wiele zalet, ponieważ pozwala na elastyczne zarządzanie personelem, np. w sezonie zwiększonego ruchu. Jednak ułożenie grafiku zgodnego z Kodeksem pracy w przypadku tego systemu czasu pracy bywa szczególnie uciążliwe. Aby planowanie czasu pracy było efektywne, warto zainwestować w dedykowane temu narzędzia. Jednym z nich jest aplikacja Kadromierz.

Funkcja grafik pracy umożliwia dopasowanie sposobu tworzenia harmonogramu pracy do własnych preferencji. Możesz określić, ilu pracowników potrzebujesz na zmianie – w zależności od dnia, tygodnia czy np. przewidywanej pogody. Masz możliwość wpisania wielu lokalizacji czy pracowników.

Niezależnie od wybranego systemu czasu pracy program automatycznie sprawdza zgodność z przepisami Kodeksu pracy, dzięki czemu nie musisz się martwić o ewentualne przekroczenie np. normy dobowej czy odpoczynku tygodniowego.

Zainteresowaliśmy Cię?
Wpisz swój adres e-mail i wypróbuj Kadromierz