mężczyzna i kobieta trzymający noworodka

Uprawnienia rodzicielskie w pracy 2022 – co się zmieni?

Autor: Marta Łuszczyńska

wpis dodany: 09/06/2022

Przeczytaj w: 3 minuty

ostatnia aktualizacja: 14/11/2022

Pracownikom, którzy zostali rodzicami, przysługuje kilka przywilejów z tego tytułu. Z początkiem sierpnia 2022 roku wejdą w życie nowe przepisy, które zakładają m.in. wydłużenie okresów urlopów rodzicielskich. Zmiany w Kodeksie pracy podyktowane są dostosowaniem do unijnych dyrektyw. Dotyczą one przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej oraz równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów. Sprawdź, co jeszcze się zmieni.

spacerująca po lesie rodzina

Urlop rodzicielski

Rodzice dziecka będą mogli wykorzystać po 2 miesiące urlopu. Łącznie opiekunom będą przysługiwały 4 miesiące wolnego na opiekę nad noworodkiem. Jeden rodzic nie może się zrzec swojego urlopu na korzyść drugiego. Jeśli nie zostanie on wykorzystany – przepadnie. Da się go jednak wykorzystać najpóźniej do osiągnięcia przez dziecko 8. roku życia.

Aktualnie pracownica może w ciągu 21 dni od dnia porodu złożyć wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Takie rozwiązanie ma wpływ na wysokość zasiłku macierzyńskiego, który przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego jest wypłacany w wysokości 80%. Rozwiązanie to ma zostać uchylone. Od sierpnia składanie tzw. długiego wniosku o urlop rodzicielski będzie już niemożliwe.

Indywidualne prawo do urlopu

Projekt ustawy zakłada indywidualne prawo do urlopu rodzicielskiego zarówno dla matki, jak i dla ojca. Każdemu z rodziców osobno ma przysługiwać 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, które nie podlegają przeniesieniu. Jeśli któreś z rodziców nie wykorzysta wolnego, wówczas urlop przepadnie. Urlop rodzicielski będzie udzielany na wniosek pracownika jednorazowo bądź nie więcej niż w 5 częściach i nie później niż do ukończenia przez dziecko 6 roku życia.

   

Elektroniczny wniosek o urlop rodzicielski

Urlop rodzicielski będzie nadal udzielany na wniosek pracownika. Nowością będzie możliwość złożenia go w formie elektronicznej, np. e-mailem. Wniosek musi być złożony z co najmniej 21-dniowym wyprzedzeniem. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracownika o łączenie urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy pracodawca będzie informował pracownika w formie papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni od otrzymania wniosku.

Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z funkcji elektronicznych wniosków urlopowychKadromierzem. Pracownicy z poziomu aplikacji mogą zdalnie i szybko złożyć stosowny dokument, a przełożony zaakceptować bądź odrzucić.

matka z córką na rękach o zachodzie słońca

Wydłużony okres urlopu rodzicielskiego

W związku z planowanymi zmianami zostaną wydłużone okresy urlopów rodzicielskich. Aktualnie urlop rodzicielski trwa:

  • 32 tygodnie – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 34 tygodnie – w przypadku ciąży mnogiej.

Po zmianach będzie wynosił odpowiednio:

  • 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 43 tygodnie – w przypadku urodzenia dwójki i więcej dzieci.

Wymiar ten będzie dotyczył obojga rodziców dziecka.

Urlop rodzicielski będzie można łączyć z wykonywaniem pracy, choć według zmodyfikowanych zasad. W przypadku skorzystania z takiego rozwiązania wymiar urlopu rodzicielskiego będzie ulegał wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części. Maksymalny wymiar urlopu rodzicielskiego wyniesie wtedy:

  • 82 tygodnie – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 86 tygodni – w pozostałych przypadkach.

Urlop rodzicielski w przypadku adopcji

Projektowane zmiany zakładają także nowy wymiar urlopu rodzicielskiego w przypadku ubiegania się o przysposobienie dziecka:

  • 41 tygodni ‒ w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,
  • 43 tygodnie ‒ w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka,
  • 38 tygodni ‒ w przypadku przyjęcia na wychowanie starszego dziecka.
ojciec podrzucający dziecko

Ochrona stosunku pracy w trakcie urlopu rodzicielskiego

Aktualnie pracownik nie może zostać zwolniony z pracy w czasie urlopu rodzicielskiego, ale też od momentu złożenia wniosku o ten urlopu. Zakres czasowy ochrony pozostanie bez zmian. Nowością będzie natomiast zakaz prowadzenia przygotowań dotyczących zamiaru rozwiązania stosunku pracy ze wskazanym pracownikiem.

Powrót do pracy po urlopie rodzicielskim

Podobnie jak w przypadku urlopu opiekuńczego, pracownik po zakończeniu urlopu rodzicielskiego powinien być dopuszczony do pracy:

  • na dotychczasowym stanowisku,
  • jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które by obowiązywały, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu.

Zasiłek macierzyński

W rządowym projekcie została przewidziana także zmiana ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1133, 1621 i 1834), która zakłada zwiększenie wysokości miesięcznego zasiłku macierzyńskiego za cały okres trwania urlopu rodzicielskiego do wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku. Również w przypadku zasiłku macierzyńskiego za okres wykorzystywania urlopu rodzicielskiego w części przysługującej drugiemu rodzicowi w trakcie urlopu w wymiarze 9 tygodni.

ojciec czytający bajkę córce

Urlop ojcowski

Projektowane zmiany w Kodeksie pracy dotyczą także urlopu ojcowskiego. Skrócony zostanie okres na skorzystanie z urlopu ojcowskiego z 24 do 12 miesięcy. Wymiar urlopu ojcowskiego będzie wynosił 10 dni roboczych. W przypadku adopcji dziecka ojciec będzie mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego do momentu osiągnięcia przez podopiecznego 7. roku życia.

Urlop opiekuńczy

Dotychczas urlop opiekuńczy przysługiwał obojgu rodzicom w wymiarze 2 dni lub 16 godzin. Zmiany zakładają wydłużenie tego czasu do 5 dni. Nadal pozostanie bezpłatny. Nowością będzie możliwość z korzystania z niego nie tylko przez rodziców. Jak zakłada nowy przepis, urlop będzie udzielany pracownikowi w celu sprawowania osobistej opieki lub wsparcia osoby będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga znacznej opieki z powodów medycznych. Czas urlopu opiekuńczego będzie wliczał się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Konieczne będzie złożenie wniosku w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 3 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu.

Zwolnienia z pracy z powodu siły wyższej

Na podstawie nowych przepisów w myśl art. 148 § 1 KP pracownikowi będzie przysługiwało zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym, z powodu działania siły wyższej, w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. W tym okresie pracownikowi będzie przysługiwać połowa wynagrodzenia.

Elastyczna organizacja pracy

Zgodnie z art. 188 § 1 KP pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia przez nie 8. roku życia będzie mógł skorzystać z elastycznej organizacji pracy. Za elastyczną organizację pracy uznaje się:

  • telepracę;
  • system czasu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, tzw.: system przerywanego czasu pracy, system skróconego tygodnia pracy, przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy; rozkłady czasu pracy lub indywidualny rozkład czasu pracy;
  • obniżenie wymiaru czasu pracy.

Pracownik będzie mógł złożyć stosowny wniosek do pracodawcy, który ewentualną odmowę będzie musiał odpowiednio uzasadnić.

Zakaz zatrudniania

Kolejnym korzyścią dla rodziców ma być rozszerzenie zakazu zatrudniania w porze nocnej, systemie przerywanego czasu pracy oraz delegowania pracowników, którzy sprawują opiekę nad dziećmi w wieku do 8 lat (obecnie zakaz dotyczy rodziców dzieci w wieku do 4 lat). Taka praca będzie mogła być zlecona pracownikowi wyłącznie za jego zgodą.

Wypróbuj za darmo
Zainteresowaliśmy Cię?
Wpisz swój adres e-mail i wypróbuj Kadromierz