Urlop na żądanie – jak wpływa na grafik pracy?

Jednym z praw przysługujących pracownikom na podstawie kodeksu pracy jest urlop na żądanie. Wniosek o jego udzielenie powinien być złożony najpóźniej w dniu, w którym pracownik bierze wolne, i to jeszcze przed planowaną porą rozpoczęcia pracy. Co warto wiedzieć o tym urlopie i jak uwzględniać go w grafiku pracy? Przekonajmy się!

Urlop na żądanie – ile dni w roku?

Pracownikowi zatrudnionemu na umowie o pracę w każdym roku przysługują 4 dni takiego urlopu. Jest on częścią podstawy urlopowej pracownika, wynoszącej 20 bądź 26 dni na rok. Urlopów na żądanie z oczywistych powodów nie uwzględnia się w planach urlopowych. Tego typu dni wolne pracownik wykorzystuje bowiem w sytuacjach nagłych, nieplanowanych, kiedy zaistniałe okoliczności nie pozwalają mu się danego dnia stawić w pracy (potoczna nazwa urlopu na żądanie to „kacowe”).

Ile jest dni urlopu na żądanie a ile godzin?

W przypadku 8-godzinnego dnia pracy w 5-dniowym tygodniu pracy udzielenie wolnego na żądanie jest bardzo proste – pracownik każdorazowo wykorzystuje 8 godzin. Sytuacja się komplikuje, gdy mamy do czynienia z równoważnym systemem czasu pracy, w którym np. jednego dnia pracownik ma przepracować 4, a innego 12 godzin. Niektórzy pracodawcy, zastanawiając się ile urlopu na żądanie mają obowiązek udzielić, przeliczają go więc na godziny (8 x 4 = 32). Jest to jednak praktyka nieznajdująca uzasadnienia w przepisach kodeksu pracy. Urlop jest bowiem zawsze udzielany w takiej liczbie godzin, jaka przypadałaby do przepracowania w dany dzień. Jeśli pracownik zgłosi wniosek o urlop na żądanie 4 razy w roku w dniach, w których miałby przepracować po 12 godzin, będzie to w pełni zgodne z prawem, a pracodawca nie ma możliwości skrócenia tego czasu z 48 (4 x 12) do wspomnianych wcześniej, 32 godzin.

Czy można odrzucić wniosek o urlop na żądanie?

Choć w potocznej świadomości funkcjonuje przekonanie, że pracownik sam „przyznaje sobie” urlop na żądanie, faktycznie występuje on jedynie z wnioskiem do pracodawcy, a ten z kolei ów wniosek zatwierdza. W praktyce rzadko ma miejsce decyzja odmowna, ale jak najbardziej może ona wystąpić w uzasadnionych przypadkach. Jednym z nich będzie zbiorowe skorzystanie z urlopu na żądanie przez grupę pracowników tego samego dnia, jeśli istnieją podejrzenia, że jest to forma strajku. Inna sytuacja, w której wolne na żądanie może nie zostać udzielone, to konieczność zadbania o ważne interesy pracodawcy. Dotyczy to m.in. zakładów produkcyjnych w okresie wzmożonej aktywności lub w czasie braków kadrowych – gdy większość pracowników przebywa na urlopach wypoczynkowych lub zwolnieniach lekarskich. Urlop na żądanie nie może więc rujnować grafiku firmy i powodować gorszej obsługi klientów bądź przestojów w produkcji.

Ile przysługuje dni urlopu na żądanie w pierwszej pracy?

Jeżeli pracownik rozpoczyna swoją pierwszą pracę i nabywa prawa do dni wolnych wraz z upływem kolejnych miesięcy, wówczas automatycznie te pierwsze dni może on wykorzystać jako urlop na żądanie. Mowa np. o sytuacji, w której pracownik przepracował 3 pełne miesiące w swojej pierwszej pracy i tym samym nabył prawo do 5 dni urlopu wypoczynkowego (20 / 12 * 3). 4 spośród tych 5 dni może on wykorzystać w formie urlopu na żądanie.

comments powered by Disqus