Czy zmiana godzin pracy wymaga akceptacji pracownika?

Czy zmiana godzin pracy wymaga akceptacji pracownika?

Autor: Wiktoria Markiewicz

wpis dodany: 12/11/2023

Przeczytaj w: 4 minuty

ostatnia aktualizacja: 12/11/2023

Zmiana godzin pracy jest częstym elementem funkcjonowania firm. Czasem przełożeni proszą swoich pracowników o dostosowanie się do nowych wymagań związanych z harmonogramem pracy. Jednak czy pracownik musi na to przystać? W tym artykule odpowiemy na pytanie, czy zmiana godzin pracy wymaga akceptacji pracownika oraz jakie są prawa i obowiązki pracowników, czy pracodawców w tym zakresie.

Czy pracodawca może zmienić godziny pracy pracownika?

Zmiana godzin pracy przez pracodawcę

Decyzja o zmianie godzin pracy zwykle wychodzi z inicjatywy pracodawcy. Może ona wynikać z różnych przyczyn, takich jak potrzeby firmy, zmiany w prawie pracy, czy też sytuacja na rynku. Jednakże, czy pracownik musi zgodzić się na zmianę godzin pracy przez pracodawcę? W końcu może wiązać się ona z wieloma konsekwencjami, które wpływają na życie zawodowe i prywatne pracownika. Niestety, na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od wielu czynników, takich jak informacje zawarte w umowie czy regulaminie, specyfika pracy, a także przyczyny zmiany. Oczywiście pracownik ma prawo do ochrony swoich praw, co obejmuje również prawo do negocjacji warunków pracy. Jeśli jednak zmiana grafiku jest uzasadniona i w żaden sposób nie narusza praw pracownika, ten może zostać zobligowany do dostosowania się do nowych godzin świadczenia pracy.

Zmiana godzin pracy a Kodeks pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy grafik pracy powinien być przekazany do wiadomości pracowników minimum tydzień przed rozpoczęciem pracy w danym okresie rozliczeniowym i obejmować co najmniej 1 miesiąc.

W związku z powyższym każdy pracownik powinien znać swój miesięczny harmonogram pracy z tygodniowym wyprzedzeniem. Wyjątek stanowią tutaj przypadki, w których czas pracy wynika z prawa pracy, regulaminu pracy, obwieszczenia czy umowy o pracę. W takich sytuacjach harmonogram pracy jest już dobrze znany w firmie lub został ustalony indywidualny rozkład czasu pracy na pisemny wniosek pracownika.

Kwestia dotycząca zmiany harmonogramu czasu pracy wygląda nieco inaczej. Przepisy Kodeksu pracy nie zawierają informacji o zmianie grafiku pracy, a jedynie informują, że systemy i rozkłady czasu pracy powinny być ustalone w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy, lub w obwieszczeniu. Tak wynika z art. 150 § 1 Kodeksu pracy:

„Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy, z zastrzeżeniem § 2 i 3 oraz art. 139 § 3 i 4”.

Kiedy pracodawca może zmienić godziny pracy?

W związku z brakiem informacji o zmianach harmonogramu czasu pracy w Kodeksie pracy – pracodawca może wprowadzić zmiany godzin pracy z dnia na dzień, jeśli nie są one sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz przepisami wewnątrzzakładowymi.

Pracodawca może dokonać zmiany godzin pracy pracownika, jeśli zmiana jest:

  • uznana za sytuację wyjątkową,
  • zgodna z Kodeksem pracy,
  • zgodna z układem zbiorowym, regulaminem obowiązującym w danym zakładzie pracy, czy obwieszczeniem, jeśli pracodawca nie ma obowiązku wydawania regulaminu pracy,
  • zgodna z umową o pracę.

Za sytuację wyjątkową może być uznana:

  • choroba innego pracownika,
  • zgłoszenie urlopu na żądanie lub urlopu okolicznościowego przez innego pracownika,
  • urlop rodzicielski innego pracownika.

Zdaniem Departamentu Prawa Pracy z Kodeksu pracy nie wynika, z jakim wyprzedzeniem pracodawca może dokonywać zmian w harmonogramach czasu pracy. Z tego względu określenie grafiku pracy i możliwości wprowadzania w nim zmian powinno zostać ustanowione w przepisach wewnątrzzakładowych.

Dokument zawierający informacje o zmianach w czasie pracy powinien uwzględniać:

  • z jakim wyprzedzeniem należy poinformować pracownika o zmianie godzin pracy,
  • jak należy poinformować pracownika o zmianie godzin pracy (np. telefonicznie),
  • kto może zmienić godziny pracy.

Jeśli takich przepisów w zakładzie pracy nie ma, wówczas zmiana harmonogramu czasu pracy wymaga spełnienia kilku warunków, takich jak uzyskanie zgody na zmiany i zawarcie ze stroną związkową protokołu dodatkowego do układu zbiorowego, a w przypadku regulaminu pracy czy obwieszczenia – ogłoszenie treści zmian minimum 2 tygodnie przed ich wejściem w życie. Jeżeli zmiana dotyczy elementów umowy o pracę, pracodawca powinien uzyskać zgodę i podpis pracowników.

Kiedy zmiana godzin pracy przez pracodawcę nie jest możliwa?

Oczywiście istnieją sytuacje, w których zmiany w harmonogramie pracy nie są możliwe. Dotyczy to przede wszystkim wymiaru czasu pracy ustanowionego przez prawo. Kodeks pracy reguluje szereg praw pracownika, które pracodawca musi przestrzegać. Jest to między innymi wymiar czasu pracy, limity w godzinach nadliczbowych czy minimalny odpoczynek dobowy i tygodniowy. Jeśli pracodawca nie przestrzega prawa pracy, może zostać ukarany karą grzywny, a nawet karą pozbawienia wolności.

Według art. 129. § 1. czas pracy nie może przekraczać 8 godzin dziennie i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 135–138, 143 i 144, mówiących m.in. o możliwościach wydłużenia okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy czy stosowaniu równoważnego systemu pracy 12 h, 16 h czy 24 h w danym okresie. Oprócz tego istnieją jeszcze inne przepisy mówiące o czasie pracy pracownika, nadgodzinach i czasie odpoczynku.

Sprawdź, jak zaplanować grafik pracy zgodny z Kodeksem pracy.

Dlaczego zmiana godzin pracy jest czasami konieczna?

Zmiana godzin pracy z dnia na dzień często jest konieczna ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy lub dynamiczny rozwój firmy. Często kwestie związane z nagłą nieobecnością pracownika czy rosnącą liczbą zamówień nie są możliwe do przewidzenia. W takich sytuacjach pracodawcy mogą zwrócić się do swoich pracowników z prośbą o dostosowanie się do nowych wymagań. Jednak niezależnie od powodów zmiany, pracodawca powinien zawsze poinformować pracowników o proponowanych zmianach z odpowiednim wyprzedzeniem i dostarczyć im wszystkich niezbędnych informacji.

Konsekwencje odmowy zmiany godzin pracy

Odmowa dostosowania się do nowego harmonogramu pracy może mieć różne konsekwencje dla pracownika. Może to być na przykład kara finansowa, zmniejszenie pensji, utrata premii, a nawet utrata pracy. Wszystko zależy od tego, jakie przepisy obowiązują w danym zakładzie pracy oraz jaka umowa została zawarta między pracodawcą a pracownikiem.

Jednakże warto pamiętać, że prawa pracownicze są chronione przez Kodeks pracy. Pracownik ma prawo do negocjacji warunków pracy, a także do ochrony swoich praw przed nadużyciami ze strony pracodawcy. Z tego względu, pracownik może odmówić zmiany godzin pracy, jeżeli uważa, że narusza ona jego prawa lub jest nieuzasadniona.

Podsumowanie

Zmiana godzin pracy to temat, który może wywołać wiele pytań zarówno u pracowników, jak i pracodawców. Zmiana rozkładu czasu pracy często jest konieczna, aby uniknąć między innymi przestoju w firmie, ale wymaga odpowiedniej procedury i podejścia. Pracownicy mają prawo do ochrony swoich praw i mogą negocjować warunki pracy. Jednakże odmowa dostosowania się do nowego harmonogramu pracy może mieć różne konsekwencje.

Miejmy na uwadze, że prawo pracy jest skomplikowane i zawsze warto skonsultować się z ekspertem lub prawnikiem w przypadku jakichkolwiek wątpliwości. Pamiętajmy również, że każda sytuacja jest inna i wymaga indywidualnego podejścia.

Grafika przedstawiająca tablet i laptopa.
4.4/5 - (7 opinie)
Zainteresowaliśmy Cię?
Wpisz swój adres e-mail i wypróbuj Kadromierz

14-dniowy darmowy okres próbny. Testujesz plan Premium. Nie wymagamy karty.