Obniżenie wynagrodzenia pracownikowi

Obniżenie wynagrodzenia pracownikowi – czy pracodawca może to zrobić?

Autor: Patrycja Kamińska

wpis dodany: 15/02/2024

Przeczytaj w: 3 minuty

ostatnia aktualizacja: 15/02/2024

W obliczu zmieniających się warunków gospodarczych przedsiębiorstwa mogą rozważać obniżenie wynagrodzeń pracowników jako sposób na redukcję kosztów. Ta decyzja rodzi pytania o jej legalność i etykę. Polskie prawo pracy chroni prawa pracowników, lecz pozwala na pewne zmiany w warunkach zatrudnienia, w tym wynagrodzenia, pod warunkiem przestrzegania określonych przepisów. Sprawdź, na czym polega obniżenie wynagrodzenia pracownikowi.

Czy pracodawca może zmniejszyć wynagrodzenie pracownika?

Kwestia wynagrodzenia jest jednym z centralnych elementów umowy o pracę. Wynagrodzenie, jako kluczowy składnik stosunku pracy, jest ściśle regulowane przez Kodeks Pracy oraz inne przepisy prawne. Istotne jest zrozumienie, że każda zmiana warunków umowy o pracy, w tym wynagrodzenia, wymaga zastosowania odpowiednich procedur.

Zgodnie z polskim prawem pracy zmniejszenie wynagrodzenia pracowników będzie możliwe jedynie za pomocą:

  • wypowiedzenia zmieniającego,
  • porozumienia stron,
  • porozumienia zbiorowego.

Jak można zmniejszyć wynagrodzenie pracownika

Zmniejszenie wynagrodzenia pracownika za pomocą wypowiedzenia zmieniającego

Zgodnie z art. 42 Kodeksu Pracy, pracodawca może zaproponować pracownikowi zmianę warunków pracy lub płacy, tzw. wypowiedzenie zmieniające. Jest to szczególna forma wypowiedzenia, która nie prowadzi do zakończenia stosunku pracy, ale do zmiany niektórych jego warunków, w tym wynagrodzenia. Kluczowym aspektem jest tutaj zgoda pracownika – bez jego akceptacji zmiana taka nie może wejść w życie.

Aby było ważne i skuteczne, wypowiedzenie zmieniające musi spełniać określone kryteria. Dokument ten powinien zacząć się od pełnej identyfikacji obu stron umowy o pracę, co obejmuje nazwę i adres pracodawcy oraz pełne dane personalne pracownika. Ważne jest również, aby wypowiedzenie miało jasno określoną datę wystawienia, która jest istotna dla obliczenia okresu wypowiedzenia.

W treści wypowiedzenia pracodawca powinien dokładnie wskazać, które dotychczasowe warunki umowy są przedmiotem zmiany. Następnie należy precyzyjnie i jednoznacznie określić nowe warunki pracy i płacy, które mają obowiązywać po upływie okresu wypowiedzenia. Nowe warunki muszą być przedstawione w sposób klarowny, aby pracownik mógł w pełni zrozumieć zmiany i ich konsekwencje.

Kluczowym elementem wypowiedzenia zmieniającego jest uzasadnienie przeprowadzanych zmian. Pracodawca musi wyraźnie wskazać przyczyny, dla których dochodzi do zmiany warunków umowy, odwołując się do okoliczności ekonomicznych, organizacyjnych lub technologicznych, które te zmiany uzasadniają.

W dokumencie należy również poinformować pracownika o długości okresu wypowiedzenia, który musi być zgodny z przepisami prawa pracy lub postanowieniami umowy o pracę. Ten czas daje pracownikowi możliwość przemyślenia zaproponowanych zmian i podjęcia decyzji dotyczącej swojej przyszłości zawodowej. Ważne jest także, by wypowiedzenie zmieniające zawierało pouczenie dla pracownika o jego prawie do odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków i konsekwencjach takiej odmowy.

Obniżenie pensji pracownika za pomocą porozumienia stron

Innym sposobem na zmianę wynagrodzenia jest porozumienie stron. Przy takiej formie zmiany obie strony – pracodawca i pracownik – mają możliwość przedyskutowania i uzgodnienia nowych warunków wynagrodzenia.

Kluczowym elementem jest formalizacja ustaleń w formie pisemnej. Spisanie nowych warunków wynagrodzenia i innych zmienionych elementów umowy o pracę nie tylko zabezpiecza interesy obu stron, ale również zapewnia jasność i przejrzystość nowych ustaleń. Dokument ten powinien zawierać wszystkie istotne informacje dotyczące zmiany wynagrodzenia, w tym jego nową wysokość, terminy wypłat oraz ewentualne zmiany w sposobie obliczania premii czy innych składników płacy.

Obniżenie wynagrodzenia pracowników w formie porozumienia zbiorowego

Porozumienie zbiorowe może być wykorzystane do tymczasowego obniżenia wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo przeżywa trudności ekonomiczne. Ten mechanizm prawny ma na celu zapewnienie elastyczności w zarządzaniu zasobami ludzkimi, jednocześnie chroniąc pracowników przed utratą zatrudnienia.

Porozumienie zbiorowe musi spełniać określone warunki:

  • uzasadnienie ekonomiczne – obniżenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia musi być uzasadnione rzeczywistą trudną sytuacją finansową przedsiębiorstwa; przedsiębiorca jest zobowiązany do udowodnienia, że takie działania są konieczne do uniknięcia zwolnień,
  • ograniczenie czasowe – obniżenie pensji i wymiaru czasu pracy może być stosowane tylko przez okres określony w porozumieniu,
  • konsultacje z przedstawicielami pracowników – przedsiębiorca musi prowadzić konsultacje z przedstawicielami pracowników lub związkami zawodowymi w celu negocjacji warunków porozumienia zbiorowego.

Czy obniżenie wynagrodzenia pracownikowi musi być uzasadnione?

Pracodawca musi mieć solidne i uzasadnione przyczyny ekonomiczne, organizacyjne lub technologiczne, aby zaproponować zmniejszenie wynagrodzenia. Przykłady takich przyczyn mogą obejmować:

  • trudności finansowe firmy – jeśli firma boryka się z poważnymi problemami finansowymi, pracodawca może rozważyć zmniejszenie wynagrodzeń jako część szerszego planu ratunkowego,
  • reorganizacja stanowisk pracy – zmiana zakresu obowiązków lub reorganizacja stanowisk pracy może być podstawą do renegocjacji warunków wynagrodzenia,
  • zmiany technologiczne – wprowadzenie nowych technologii, które zmieniają sposób pracy, może również być uzasadnieniem do przeglądu warunków wynagrodzenia.

Czy pracownik musi zgodzić się na obniżenie wynagrodzenia?

Pracownik ma pełne prawo rozważyć i odrzucić ofertę obniżenia wynagrodzenia przedstawioną przez pracodawcę. W polskim systemie prawnym decyzje dotyczące zmiany istotnych warunków umowy o pracę, w tym wysokości wynagrodzenia, wymagają zgody pracownika. Pracownik nie jest zobowiązany do akceptacji propozycji obniżenia wynagrodzenia i może zdecydować się na odrzucenie takiej oferty. Warto mieć jednak na uwadze, że poinformowanie pracodawcy o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków będzie równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę do końca okresu wypowiedzenia.

Sprawdź, co musisz wiedzieć o zakończeniu współpracy.

Czy obniżenie wynagrodzenia bez zgody pracownika jest legalne?

Pomimo możliwości zastosowania wypowiedzenia zmieniającego, polskie prawo pracy zapewnia pracownikom ochronę przed arbitralnym obniżeniem wynagrodzenia. Pracownik ma prawo odmówić przyjęcia nowych warunków pracy i w takim przypadku może dochodzić swoich praw przed sądem pracy. Ponadto wszelkie zmiany nie mogą prowadzić do naruszenia minimalnych standardów pracy, w tym wypłaty wynagrodzenia niższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Pracodawca, który obniża wynagrodzenie bez przestrzegania właściwej procedury lub bez wystarczającej podstawy prawnej, naraża się na ryzyko roszczeń ze strony pracownika, w tym na żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Co więcej, naruszenie przepisów prawa pracy może skutkować sankcjami nakładanymi przez Państwową Inspekcję Pracy.

O ile pracodawca może obniżyć wynagrodzenie pracownika?

Podstawowym ograniczeniem w zakresie obniżania wynagrodzenia jest minimalne wynagrodzenie za pracę, które jest corocznie ustalane przez rząd. Zmiana wynagrodzenia pracownika, która spowodowałaby spadek poniżej tego poziomu, jest niedopuszczalna. Minimalne wynagrodzenie stanowi gwarancję minimalnego poziomu dochodu dla pracowników i ma na celu zapewnienie im godziwych warunków życia. Jeśli pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości minimalnej krajowej, a firma ma problemy finansowe, można zdecydować się jedynie na obniżenie etatu.

Warto również zauważyć, że obniżenie wynagrodzenia może mieć wpływ na różne świadczenia pracownicze, takie jak wysokość składek na ubezpieczenie społeczne czy kalkulację odpraw z tytułu rozwiązania stosunku pracy.

Zapoznaj się z naszym wszechstronnym systemem do planowania i kontroli czasu pracy, oferującym funkcjonalności takie jak: rejestracja czasu pracy online, grafik dla pracowników czy elektroniczna ewidencja czasu pracy.

Grafika przedstawiająca tablet i laptopa.

4.6/5 - (5 opinie)
Zainteresowaliśmy Cię?
Wpisz swój adres e-mail i wypróbuj Kadromierz

14-dniowy darmowy okres próbny. Testujesz plan Premium. Nie wymagamy karty.